Prezentacja książki „Biblioteka kapituły katedralnej we Włocławku”

Bernadeta Iwańska-Cieślik jest absolwentką bibliotekoznawstwa i informacji naukowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Obecnie pracuje na stanowisku adiunkta w Katedrze Informacji Naukowej i Bibliologii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Jej zainteresowania badawcze są związane z kościelnymi księgozbiorami historycznymi, zarówno instytucjonalnymi, jak i prywatnymi oraz kulturą książki miasta Włocławka do 1945 roku. Jest autorką artykułów o tej tematyce.

Prezentowana publikacja – „Biblioteka kapituły katedralnej we Włocławku” jest próbą przybliżenia dziejów biblioteki kapituły katedralnej we Włocławku od chwili powstania do 1950 roku, czyli do momentu przekazania jej zbiorów do Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego w tymże mieście. W pracy zostały zarysowane dzieje i struktura kapituły katedralnej oraz stworzony przez nią księgozbiór, jego historia i zawartość formalno-treściowa.

3 arch2

 

Biblioteka Kapituły Katedralnej

Kapituła katedralna stanowiła senat biskupi, ciało doradcze i opiniujące. W sytuacji, gdy biskup nie mógł sprawować rządów, przejmowała czasowo jego funkcję. Była gospodarzem katedry i wspólnie z biskupem ponosiła koszty jej utrzymania.
Kapituła włocławska należy do najstarszych w Polsce. Początki jej księgozbioru związane są z powstaniem biskupstwa i wybudowaniem pierwszej katedry. Kapłani, którzy odprawiali tam msze musieli dysponować niezbędnymi księgami liturgicznymi. Nie ma jednak informacji o tym księgozbiorze. Najwcześniejsza wzmianka na jego temat znajduje się w aktach z posiedzeń kapituły z 1482 roku, w tym dotycząca jego konserwacji – o naprawie ksiąg prawniczych przez scholastyka Wojciecha z Książa.

Najczęściej przechowywano księgi w kościołach katedralnych w skarbcu, zakrystii, kaplicach, prezbiteriach, czyli chórach kapłańskich, wszelkich pulpitach i stallach kanonickich. W czasie wizytacji biskupa Hieronima Rozrażewskiego wymieniono wiele mszałów i brewiarzy pergaminowych i zaznaczono, że księgi te były oddzielne dla każdej kaplicy i dla prawie każdego ołtarza w katedrze włocławskiej. Zbiory były wciąż uzupełniane o nowe, bardziej aktualne pozycje. Brak miejsca na archiwalia i bibliotekę oraz posiedzenia kapituły zmobilizował jej członków do wzniesienia specjalnego budynku przy katedrze – kapitularza. Jego twórcą był biskup Maciej Drzewicki (1513-1531), którego upamiętnia umieszczony w renesansowym obramieniu, nad drzwiami kapitularza herb fundatora – Ciołek.

Początkowo archiwum i biblioteka mieściły się wspólnie w kapitularzu katedry. Od roku 1900 pozostały tam tylko zbiory biblioteczne, a archiwalia przeniesiono do specjalnie w tym celu przygotowanych, nowych pomieszczeń nad kapitularzem, gdzie znajdują się do dzisiaj.

Zbiory biblioteki kapitulnej we Włocławku zostały w drugiej połowie 1942 roku wywiezione przez Niemców do Poznania i okolicznych miejscowości.

Po rewindykacji w 1945 roku, wszystkie zachowane książki włączono do zbiorów seminaryjnych. Biblioteka kapitulna przestała samodzielnie istnieć. Obecnie funkcjonuje jako księgozbiór historyczny w ramach działu starych druków Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku. Biblioteka jest skatalogowana, opisana i stanowi bazę do badań i opracowań naukowych.