Miniatura „Ogród cnót”

Traktat La Somme le Roi

/Suma Króla lub Księga wad i cnót/

La Somme le Roi był jednym z najbardziej poczytnych traktatów moralnych w okresie od XIII do XV wieku. Dzieło powstało w roku 1279. Jest to rodzaj podręcznika, mającego na celu przygotowanie penitentów do spowiedzi. Traktat (czy raczej zbiór pięciu traktatów) w alegoryczny sposób ukazuje bogactwo pokutnej duchowości w średniowieczu. Językiem oryginału jest język francuski. Autor Sumy - Laurent z Orleanu był dominikańskim zakonnikiem, przeorem domu Zakonu Dominikanów Saint-Jacques w Paryżu, a później osobistym spowiednikiem króla Francji Filipa III Śmiałego, a także wychowawcą królewskich dzieci. Księga została napisana z inicjatywy króla Filipa III. Laurent opatrzył swoje dzieło tytułem: La Somme le Roi czyli Summa Króla, jednak część manuskryptów jest znanych pod inną nazwą: Suma wad i cnót. (Summa to średniowieczny gatunek literacki oznaczający kompendium obejmujące całą dziedzinę wiedzy albo całokształt myśli.)


Miniatura Ogród Cnót


Miniatura pochodzi z iluminowanej kopii manuskryptu z ok. 1295 r. (obecnie w The British Library). Dekoracja składa się z 11 (pierwotnie 15) pełnostronicowych, wielobarwnych miniatur, ze złoceniami i inskrypcjami opisującymi temat. Iluminacje namalował paryski artysta Maître Honoré. Miniatura Ogród Cnót odnosi się do Traktatu o Cnotach. Złożona, alegoryczna treść traktatu oparta jest na symbolice cyfry siedem, która w Biblii pojawia się bardzo często dla wyrażenia doskonałości i pełni.

Ogród Cnót jest ludzką duszą, w centrum której rośnie Drzewo Życia - Jezus Chrystus. Siedem Darów Ducha Świętego może uwolnić człowieka od Siedmiu grzechów głównych, zasiewając w ich miejsce Siedem Cnót, które prowadzą do Siedmiu Błogosławieństw. Błagamy o te dary modlitwą Ojcze Nasz, która zawiera Siedem Próśb. Siedem próśb jest jak siedem czystych panien, podlewających Siedem Drzew Cnoty wodą z siedmiu żywych strumieni, tworząc w ten sposób owoc wiecznego życia.

Dolną część kompozycji Mistrz Honoré dopełnił zaskakującym i jednocześnie zabawnym dodatkiem w postaci sceny myśliwskiej z lwem. Scena ta bezpośrednio nie nawiązuje do treści traktatu.
Karta z miniaturą Ogród Cnót (kopia Barbary Bodziony)

 

Cyfrowa kopia manuskryptu, z którego pochodzi miniatura

Dzięki przeglądarce Biblioteki Brytyjskiej można obejrzeć cały manuskrypt - strona z miniaturą Ogród Cnót oznaczona jest numerem f. 69v